Czym jest ketoza?

Ketoza jest chorobą metaboliczną krów mlecznych wysokowydajnych. Występuje ona najczęściej po wycieleniu od pierwszego do szóstego tygodnia. Zdarza się też przed porodem.

Przyczyny

Bezpośrednią przyczyną ketozy jest ujemny bilans energetyczny, powstający przy nadmiernym otłuszczeniu w okresie zasuszeniowym i niedoborze energii po wycieleniu.

Czynnikami sprzyjającymi ketozie są:

  • genetyka – rasą mającą największe skłonności do tej choroby jest HF
  • system żywienia

Ketozę ze względu na przyczynę występowania dzielimy na pierwotną i wtórną. Przyczyną występowania tej pierwszej są zaburzenia w przemianie węglowodanów i lipidów. Ketoza wtórna natomiast powstaje na skutek niedożywienia spowodowanego innymi dolegliwościami np.: przemieszczenie trawieńca, mastitis, zatrzymanie łożyska, choroby racic, itp.

Biorąc pod uwagę stopień nasilenia objawów zewnętrznych, wyróżniamy ketozę kliniczną z wyraźnie zaznaczonymi objawami ogólnymi i ketozę podkliniczną, gdy objawy zewnętrzne nie są jeszcze zauważalne. Tą druga postać zalicza się do najczęściej występujących chorób przemiany materii we wczesnej laktacji. Może długo pozostawać nie zdiagnozowana.

Objawy:

  • spadek spożycia pasz
  • spadek produkcji
  • apatia, otępienie
  • szybki spadek masy ciała
  • bezwład żwacza
  • zapach acetonu w wydychanym powietrzu
  • łajniak suchy, ciemny pokryty śluzem,
  • zaparcia
  • spadek białka i wzrost tłuszczu w mleku
  • mleko ma zmieniony zapach i smak, po podgrzaniu waży się

Mechanizm działania

Krowa po wycieleniu zaczyna produkować duże ilości mleka. Jeżeli dawka zjadana przez nią nie pokrywa potrzeb energetycznych, zwierzę uruchamia na taką produkcję rezerwy tłuszczowe z własnego organizmu. Występuje wtedy tzw. niepełne spalanie tłuszczu w wyniku czego powstają metabolity, zwane ciałami ketonowymi. Występują one we krwi, moczu i mleku. Uszkadzają wątrobę i zatruwają organizm. Na skutek niedoboru energii we krwi spada poziom glukozy, w wątrobie spada glikogen, a w mięśniach kwas szczawiowy.

Skutki

Krowa w ketozie obniża produkcję mleka i poziom białka w nim. W przypadku poprawnej diagnozy następuje kosztowne leczenie. Zwierzę nawet po wyleczonej chorobie nie zakończy obecnej laktacji z bardzo wysoką wydajnością. Przebyta ketoza to „nadwyrężona” wątroba, która dłużej utrzymuje antybiotyki w mleku, a w kolejnej laktacji może tej choroby nie wytrzymać. Choroba ta bywa przyczyną pogorszenia płodności, przemieszczenia trawieńca, zapalenia macicy.  Nieleczona prowadzi do śpiączki, a następnie do śmierci zwierzęcia. Wszystko to wiąże się z dużymi kosztami.

Leczenie

Leczenie polega na dostarczeniu energii, usunięciu ciał ketonowych i osłonie wątroby.

Energię możemy dostarczyć doustnie np. w postaci glikolu lub dożylnie podając glukozę. Podajemy preparaty zawierające niacynę, która usuwa ciała ketonowe oraz cholinę, która osłania wątrobę.

Profilaktyka

Zapobieganie temu schorzeniu zaczyna się od zwrócenia uwagi na jakość paszy objętościowej. Pasza objętościowa dobrej jakości gwarantuje wysoki udział energii w dawce dla krów w szczycie laktacji. Optymalne żywienie krów kończących laktację i krów w zasuszeniu pozwoli utrzymać na odpowiednim poziomie BCS.

Ważne znaczenie ma także odpowiednie przygotowanie zwierząt przed porodem i poprawnie zbilansowana dawka dla krów zaczynających i w szczycie laktacji. Ogromną rolę spełnia też budynek, w jakim zwierzęta przebywają oraz związane z nim warunki: wentylacja, oświetlenie, ilość legowisk, dostęp do paszy i wody.

Wszystko to powoduje, że krowa pobierze maksymalnie dużo kilogramów paszy i zawartych w niej VEMów (energia netto produkcji mleka), co zapobiega tego typu powikłaniu.

Poprzedni artykuł

Ile waży pisklę?

Następny artykuł

Groch – alternatywne źródło białka w paszach dla trzody

Autor

Radosław Biernat

Radosław Biernat

Specjalista ds. bydła

Brak komentarzy

Dodaj swój komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.