Skutki stresu cieplnego są dobrze znane. Jego negatywny wpływ na organizm krowy w laktacji może odbijać się na zdrowiu przez cały rok. Z upałami wiąże się słabsza manifestacja rui, częstsza resorpcja zarodków, osłabiony rozwój i dojrzewanie oocytów, a w efekcie gorsze parametry rozrodu.

Wiadomo, że stres cieplny u krów zaczyna się już przy temperaturze wyższej niż 20ᵒC, a jego efekty mają wpływ na inseminację już na 40 dni przed kryciem (niedojrzałe pęcherzyki i ich dysfunkcja) i 40 dni po kryciu (wczesne zamieranie zarodków). W czasie stresu cieplnego zwierzęta często skupiają się przy wodzie, wydzielają większe ilości składników mineralnych z potem, śliną, parą wodną podczas dyszenia, a więc wymagają większej suplementacji
składnikami uciekającymi przez skórę i układ oddechowy. Wysoka temperatura utrzymująca się dłużej niż 21 dni ogranicza skuteczność krycia nawet do 63%. Zwierzęta pobierają mniej suchej masy z TMR-u, zatem potrzebują większej koncentracji składników pokarmowych w dawce. Większość hodowców skupia się jednak głównie na zwierzętach w laktacji, nie dbając o krowy w okresie zasuszenia, który jest momentem newralgicznym dla przyszłego
zdrowia i produkcji.

Wpływ stresu cieplnego na zdrowotność wymienia

Na początku należy sobie jasno powiedzieć, że krowy w okresie zasuszenia cierpią na stres cieplny. Nie odbija się to tak mocno na organizmie, lecz zachodzą w nim pewne zmiany, mające istotny wpływ na przyszłą laktację. Zasuszenie jest czasem, w którym w tkance wymienia zachodzą istotne zmiany. Stare i zużyte komórki mlekotwórcze ulegają samozniszczeniu, są wydalane z organizmu i następuje regeneracja całego układu mlekotwórczego.

Zbyt wysoka temperatura wpływa negatywnie na namnażanie komórek mlekotwórczych oraz ich tkanek nabłonkowych w zasuszeniu, a jak wiadomo część nabłonkowa tkanek odpowiedzialna jest za wydzielanie mleka. Powodem ich ograniczonego namnażania jest nadprodukcja hormonu prolaktyny (zwiększa masę gruczołu sutkowego i namnażanie komórek mlekotwórczych) oraz hormonów hamujących cytokiny (wpływają na namnażanie komórek mlekotwórczych, odporność, reakcje na alergię, ilość produkowanego mleka).

Wysokie stężenie prolaktyny zmniejsza czujność receptorów odpowiedzialnych za wyłapywanie prolaktyny w różnych organach ciała, zaczynając od układu odpornościowego, a kończąc na układzie krwionośnym. Im mniejsza czułość receptorów, tym mniej prolaktyny zostanie wykorzystane. Warto dodać, że większa ilość prolaktyny blokuje początkowe spalanie tłuszczy po wycieleniu, przez co ogranicza liczbę ciał ketonowych toksycznych dla organizmu.

1

Część zużytych podczas laktacji komórek mlekotwórczych obumiera i zostaje wydalona, jednak przy sytuacjach stresowych następuje ograniczenie apoptozy komórek, a związane jest to ze zwiększoną produkcją progesteronu, kortyzolu oraz zmniejszoną estrogenu. Takie połączenia wydalanych hormonów ograniczają rozwój autofagów odpowiedzialnych za niszczenie starych i nieefektywnych komórek. Większa liczba starych komórek połączona z ograniczoną liczbą przepływających leukocytów zwiększa liczbę zapaleń wymienia.

Wysoka temperatura a nowo narodzone cielęta

Cielęta urodzone latem odbiegają wzrostem oraz zdrowiem od swoich rówieśników urodzonych w pozostałych okresach roku. Pierwszym czynnikiem  wpływającym na zróżnicowanie pomiędzy zwierzętami są bardzo częste przyspieszone porody spowodowane czynnikami stresowymi. Prostaglandyny (PGF2L), odpowiedzialne za zakończenie ciąży, są wytwarzane w okresie stresu cieplnego zbyt szybko, przez co cielaki rodzą się kilka dni wcześniej. Dodatkowo wysoka temperatura ogranicza ilość dopływającego tlenu, krwi oraz białek odpowiedzialnych za rozwój łożyska. W wyniku ww. czynników organizm zaczyna szybciej wysyłać informację do matki o chęci opuszczenia jej ciała i następuje zwiększenie produkcji PGF2L. Mniejsza liczba dopływających ciał odpornościowych do wymienia odbija się na jakości produkowanej przez krowy siary. Udowodniono, że zawartość immunoglobulin G we krwi cieląt zmniejsza się aż o 30%, co wpływa na późniejszą zdrowotność zwierząt. Kolejnym czynnikiem ograniczającym rozwój młodych zwierząt jest zmniejszone wchłanianie białka odpowiedzialnego za funkcjonowanie układu limfatycznego. Ponadto warto dodać, iż przeprowadzono badanie, w którym porównywano liczbę wchłoniętych przeciwciał. Okazało się, że największy wpływ na liczbę wyprodukowanych i wchłoniętych przeciwciał ma środowisko, w jakim przebywała krowa w zasuszeniu. Siara z warunków optymalnych była wchłonięta w większej ilości, natomiast cielęta pobierające siarę ze stresu cieplnego wyrównały poziom przeciwciał we krwi dopiero około 40 dnia życia.

2

Wykresy A i B przedstawiają wpływ temperatury podczas zasuszenia oraz podawania siary od zwierząt utrzymywanych w warunkach, stresu cieplnego lub warunkach neutralnych dla zwierząt. Wykres A przedstawia zwierzęta urodzone podczas upałów i warunków optymalnych, wykres B – zwierzęta urodzone w optymalnych warunkach jednak siara pochodziła od krów przebywających w upale i w optymalnych warunkach. Widać wyraźnie, że zwierzęta cielące się w gorące dni produkowały siarę, z której została wchłonięta mniejsza liczba ciał odpornościowych, a ich poziom wyrównał się dopiero około 40 dnia życia.

Stres cieplny a późniejsza laktacja

Pierwiastki pochodzące od matek, które w okresie zasuszenia przebywały w stresie cieplnym, produkują średnio o 5 kg mniej mleka do 35 tygodnia laktacji, a okres międzyciążowy wydłuża się średnio o 20-25 dni pomimo podobnego kalibru zwierząt w grupach.

3

Zużycie nasienia wzrasta średnio z 1,8 do 2,6 słomki na efektywne pokrycie. Udowodniono, że układ hormonalny tych zwierząt produkuje mniej estadriolu, pęcherzyki są mniejsze, a pęcherzyk dominujący zamiera bardzo szybko. Jest to silnie skorelowane z ograniczeniem wzrostu w początkowych 2 miesiącach życia oraz mniejszym wchłanianiem ciał odpornościowych, a także białek rozwijających układ limfatyczny z siary i mniejszym pobraniem suchej masy po wycieleniu, które ma największy wpływ na późniejsze zdrowie w nowej laktacji.

Hodowco, pamiętaj, że stres cieplny dotyka nie tylko zwierząt w laktacji! Dbając o krowy w zasuszeniu, zwiększysz wydajność swojego stada i poprawisz zdrowie młodzieży hodowlanej.

Poprzedni artykuł

Wysoka mleczność gwarancją sukcesu

Następny artykuł

Z serii zasłyszane: W roli głównej - kurczak

Autor

Mateusz Mieczkowski

Mateusz Mieczkowski

Specjalista ds. bydła

Brak komentarzy

Dodaj swój komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.