Indyki to najcięższe ptaki, jakie utrzymujemy w warunkach fermowych. W przypadku indorów pod koniec tuczu ich waga może przekraczać nawet 20 kg. Tak duża masa ciała musi być zbudowana na solidnym ,,fundamencie kostnym’’. Wytrzymałość kości warunkowana jest wieloma czynnikami, spośród których kluczowymi są wapń (Ca) i fosfor (P).

Mocne i zdrowe łapy od początku do końca cyklu produkcyjnego to jeden z ważniejszych elementów w chowie indyków.

Wapń i fosfor – mocne kości i nie tylko

Wapń (Ca) i fosfor (P) należą do podstawowych makroelementów. Na ogół ich rola w organizmie ptaka kojarzona jest z mineralizacją kości. Istotnie, w szkielecie możemy znaleźć ponad 90% całej zawartości wapnia, jaka zgromadzona jest w organizmie. W połączeniu z innymi związkami w dużej mierze z fosforem stanowi podstawowy materiał budulcowy szkieletu. Rezerwy wapnia magazynowane są w nasadach kości długich i mogą być uwalniane w warunkach zwiększonego zapotrzebowania na ten pierwiastek lub w okresowych niedoborach minerału w paszy.

Rola wapnia nie ogranicza się jednak tylko do materiału budulcowego kości. Odgrywa on bardzo ważną rolę w innych procesach fizjologicznych np. uczestniczy w reakcjach enzymatycznych organizmu, bierze udział w przekazywaniu impulsów nerwowych. Jest niezbędny w procesie krzepnięcia krwi oraz odgrywa pewną rolę w prawidłowej pracy serca.

Nie mniej ważny jest fosfor. Oprócz tego, że w dużej mierze występuje w kościach jest także obecny w innych połączeniach organicznych np. z białkami (fosfoproteazy, nukleoproteazy), czy tłuszczami (fosfolipidy). Odgrywa również niezwykle ważną rolę w przemianie materii na poziomie komórkowym – wchodzi w skład ATP – podstawowego czynnik przenoszenia energii.

Współdziałanie wapnia i fosforu

Obieg związków mineralnych w organizmie ptaka tworzy skomplikowany układ powiązań. Poszczególne pierwiastki wpływają na wzajemne wykorzystanie w procesach fizjologicznych. Niekiedy jest to wpływ stymulujący, czasami też hamujący.

Wapń wykazuje silne powiązania z np. magnezem (Mg), cynkiem (Zn), fluorem (F). Dla fosforu ważny jest układ z miedzią (Cu), manganem (Mn) czy żelazem (Fe). Oprócz tych powiązań najsilniejsza interakcja występuje miedzy samym Ca i P. W określonych warunkach pierwiastki te wpływają na wzajemne wykorzystanie stymulująco.

Stwierdzono, że optymalne przyswajanie obu związków zachodzi przy określonym stosunku wapnia do fosforu w paszy. Stosunek ten powinien wynosić 2:1. Przy znacznych odchyleniach od korzystnej proporcji Ca do P w paszy może dochodzić do niedoborów danego składnika pomimo jego obecności.

Przy dużych nadwyżkach wapnia przyswajanie fosforu jest zahamowane. Może też dochodzić do sytuacji odwrotnej, kiedy nadmiar fosforu uniemożliwia wykorzystanie wapnia. Braki w zaopatrzeniu organizmu w Ca i P bez względu na ich genezę objawiają się bardzo wyraźnie. W takich wypadkach najczęściej dochodzi do anomalii w rozwoju układu kostnienia, różnych postaci krzywicy, braków w mineralizacji kości w skrajnych przypadkach do łamliwości kości.

Ze względu na tak istotną rolę wapnia i fosforu w organizmie, przy ich brakach dochodzi także do zahamowania wzrostu i rozwoju, zmniejszonego pobierania paszy, apatii oraz zmniejszenia ogólnej żywotności stada. Nadmiar wapnia w dawce pokarmowej może obniżać strawność innych składników pokarmowych np. tłuszczu.

Związki wapnia wraz z tłuszczem w przewodzie pokarmowym indyka mogą tworzyć nierozpuszczalne mydła, blokując tym samym dostępność Ca, równocześnie powodując niestrawność tłuszczu.  

Dostępność wapnia i fosforu z surowców paszowych

Aby wapń i fosfor P były dostępne dla ptaka muszą być zawarte w paszy w odpowiedniej formie. Na ogół nie ma problemów z wapniem. Jego forma, w jakiej występuje w komponentach paszowych jest przyswajalna. Związki wapnia są łatwo dostępne, zwłaszcza po kontakcie z kwaśnym środowiskiem, czyli po przejściu przez żołądek gruczołowy gdzie napotyka na HCL. Wchłanianie wapnia odbywa się w dwojaki sposób: pasywny i aktywny.

Wchłanianie pasywne zachodzi głównie w sytuacji niewielkiego zapotrzebowania organizmu na Ca lub dużego stężenia Ca w treści pokarmowej. Wchłanianie aktywne jest znacznie wydajniejsze. Zachodzi szczególnie intensywnie przy zwiększonym zapotrzebowaniu na wapń np. w fazie intensywnego rozwoju kości długich lub przy niedoborach tego pierwiastka w paszy. Podczas aktywnego wchłaniania Ca nieodzowna jest obecność witaminy D. Jest ona kluczowym elementem aktywnych związków wychwytujących wapń z treści pokarmowej i ,,przeciągającym’’ go przez barierę jelitową do krwi ptaka.

Główne komponenty paszowe pochodzenia roślinnego, które stosujemy w żywieniu indyków np. zboża, kukurydza, śruta sojowa nie zawierają zbyt dużo Ca, dlatego potrzebna jest dodatkowa suplementacja tego pierwiastka. Dokładnie odwrotną sytuację mamy w przypadku fosforu. Składniki pasz stosowanych w żywieniu indyków są naturalnie bogate w fosfor. Kłopot jednak w tym, że występuje on w nich w niedostępnej formie kwasów fitynowych. Naturalnie ptak nie jest w stanie korzystać z takich zasobów fosforu. Dawniej potrzebna była bogata suplementacja tego minerału. Obecnie w żywieniu drobiu szerokie zastosowanie ma fitaza – enzym, który umożliwia ,,rozbicie’’ kwasów fitynowych do prostszych przyswajalnych związków. Dzięki zastosowaniu fitazy unika się drogich fosforanów, którymi jeszcze kilka/kilkanaście lat temu uzupełniano paszę oraz mocno redukujemy zanieczyszczenie środowiska związkami fosforowymi.

Źródła suplementacji wapnia i fosforu

Z racji na stosunkowo niewielką ilość wapnia, jaką dostarczają nam główne składniki używane w produkcji paszy, potrzebna jest dodatkowa suplementacja tego makroelementu.

Najbardziej powszechnym sposobem uzupełniania wapnia w paszy jest stosowanie kredy pastewnej. Dodatkowo, jako uzupełniacz stosowany jest fosforan jedno lub dwu wapniowy. Oprócz tego, że wnosi on wapń, także dodatkowo wzbogaca mieszankę w dostępne związki fosforu. Ze względu na wprowadzenie fitaz udział fosforanów w paszy znacznie się zmniejszył.

Poprzedni artykuł

Dbałość o dobrostan krów. Targi rolnicze w Sitnie

Następny artykuł

Wysoka mleczność gwarancją sukcesu

Autor

Grzegorz Torzyński

Grzegorz Torzyński

Kierownik produktu ds. drobiu

Brak komentarzy

Dodaj swój komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.